Dokunsal uyarı nedir?
11.12.2013 tarihli ve 28848 sayılı Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliğe göre, Ek-2’nin 3.2.1 başlığındaki koşulları karşılayan madde veya karışımların ambalajları 3.2.2 başlığına uygun dokunsal tehlike uyarılarıyla donatılır.
Dokunsal uyarı sembolü, özellikle görmeyen ve az gören kişiler için tehlikeli ürünlerin güvenli şekilde ayırt edilmesini sağlayan, kabartmalı ve elle hissedilebilen bir işarettir. Basılı bir üçgen tek başına dokunsal uyarı olarak kabul edilmez.
Dokunsal uyarı bulunması gereken ambalajlar
Kamuya sunulan ve aşağıdaki zararlılık sınıflarından birini taşıyan madde veya karışımların ambalajlarında, ambalajın özelliğine ve kapasitesine bakılmaksızın dokunsal uyarı gerekir:
- Akut toksisite
- Cilt aşınması
- Eşey hücre mutajenitesi Kategori 2
- Kanserojen Kategori 2
- Üreme sistemi toksisitesi Kategori 2
- Solunum hassaslaştırma
- Belirli Hedef Organ Toksisitesi Kategori 1 ve 2
- Aspirasyon zararı
- Yanıcı gaz, sıvı ve katılar Kategori 1 ve 2
Teknik standart ve genel yerleşim
Dokunsal zararlılık işaretinin teknik özellikleri TS EN ISO 11683 standardına uygun olmalıdır. İşaret, ambalaj tamamen açılmadan önce hissedilebilmelidir. Cam şişeyi koruyan karton kutu gibi yalnızca ikincil ambalaja konulması yeterli değildir; tüketicinin doğrudan kullandığı ambalaj üzerinde bulunmalıdır.
İşaret diğer kabartmalı şekillerle karıştırılmayacak şekilde yerleştirilmeli ve ambalajın normal kullanımı boyunca dokunarak algılanabilir özelliğini korumalıdır.
Sembolün boyutları
Gerekli alan varsa normal sembol kullanılmalıdır. Alan yetersizse sırasıyla 9 mm’lik sembol, üç nokta sembolü ve son olarak 3 mm’lik sembol tercih edilir.
- Normal sembol: kenar uzunluğu 18 ± 2 mm olan eşkenar üçgen
- 9 mm’lik sembol: kenar uzunluğu 9 ± 1 mm olan çerçeve veya dolu üçgen
- Üç nokta sembolü: daire üzerinde eşit aralıkla yerleştirilmiş üç kabartmalı nokta
- 3 mm’lik sembol: kenar uzunluğu 3–4 mm arasında olan dolu üçgen
- Kabartma yüksekliği: 0,25–0,5 mm
Ambalaj tipine göre yerleşim
Genel kuralda sembol, tutma yüzeyinin kenarına yakın ve kolay bulunabilir bir konumda olmalıdır. Aerosol ambalajlarında çalıştırma butonu veya normal kullanım sırasında çıkarılmayan üst başlık üzerinde konumlandırılır.
Tüp ve kartuşlarda işaret, tüp ağzının çevresindeki omuz bölümüne düzenli aralıklarla yerleştirilir. Tabanı olmayan diğer ambalajlarda ve küçük ambalajlarda üretici, standardın ölçü ve algılanabilirlik şartlarını sağlayan uygun tutma yüzeyini seçer.
Kalıcılık
Dokunsal tehlike işareti, normal kullanım koşullarında beklenen kullanım süresi boyunca elle algılanabilirliğini korumalıdır. Etiket yapıştırması veya baskı yöntemi seçilirken yalnızca görsel değil fiziksel kalıcılık da doğrulanmalıdır.